گنبد قابوس، شاهکار معماری ایران

گنبد قابوس، شاهکار معماری ایران
گنبد قابوس یکی از بزرگترین برج های آجری دنیا میباشد که در زمان پادشاهی شمس المعالی کاووس بن وشمگیر ساخته شده است. کاووس بن وشمگیر از امیران آل زیار بود که علاوه بر فاضل بودن، شاعر و خوشنویس هم بود. این بنا در سال 2012 به همراه مسجد جامع اصفهان به یونسکو ارسال شد. از بین 40 اثر ارسال شده از سراسر جهان، هر دو اثر ایرانی به همراه 14 اثر دیگر موفق به احراز معیارهای یونسکو شدند. این برج توانست چهار معیار ارزشمند i ii iii iv را از یونسکو دریافت کند.

شهر گنبد کاووس
گنبد کاووس شهری در استان گلستان میباشد که در سرشماری سال 1390، جمعیت آن 145 هزار نفر بوده است. اکثر افراد این شهر را ترکمن ها و بلوچ ها تشکیل میدهند. برخی باستان شناسان پیشینه این شهر را تا 6 هزار سال عنوان کرده اند که نشان از قدمت و اهمیت این شهر میدهد.


مشخصات گنبد قابوس
این برج تنها اثر فاخر به جای مانده از شهر جرجان(گرگان) است، شهری که مرکز علم و هنر بوده و در حمله مغولان در قرن 14 و 15 میلادی به شدت آسیب دیده است. گنبد قابوس یک نمونه برجسته و پیشرفته علمی از معماری اسلامی محسوب میشود. این بنا  پیشرفت ریاضیات و علوم دیگر در مسلمانان آن سالها را به خوبی نشان میدهد. ارتفاع این بنا 53 متر میباشد که با احتساب تپه ای که برج بر روی آن ساخته شده به حدود 70 متر میرسد. قطر این بنا 9.6 متر میباشد. بدنه مدور خارجی گنبد قابوس دارای 15 شیار 90 درجه است. این شیارها به فواصل معین از یكدیگر قرار گرفته و از کف بنا شروع و تا زیر سقف گنبدی شکل ادامه میابند. رأس این ترك‌ها به اندازه 1/34 متر از هم فاصله دارند. 




سبک رازی
وقتی 37 متر از ارتفاع بنا میگذرد، به گنبد مخروطی شکل میرسیم. سقف مخروطی شکل این بنا، نوعی سبک در معماری محسوب میشود که به سبک رازی معروف است. ویژگی دیگر سبک رازی استفاده از آجر مرغوب و با کیفیت در ساخت است. همچنین این سبک نمایانگر انتقال فرهنگ از آسیای مرکزی به ایران باستان است. 


تمجید مورخان و باستان شناسان
مورخان و باستان شناسان بزرگی از این بنا تمجید کرده اند. پروفسور آرتور پوپ در مورد این بنا چنین نوشته ‌است: در سمت شرق کوه‌های البرز و در برابر بیابان‌های پهناور آسیا، یکی از بزرگ ‌ترین شاهکارهای معماری ایران با همه شکوه و بزرگی خود قد برافراشته ‌است.


ویژگی های مهم
از مهمترین ویژگی های این برج، انتخاب مکان جغرافیایی ایده آل اش میباشد.ارتفاع این برج و مکان جغرافیایی ساخت آن باعث شده است تا از فواصل طولانی هم به خوبی نمایان باشد. از نکات جالب در طراحی این بنا، حکاکی 10 جمله در دور تا دور این برج است. جمله درج شده در اطراف این بنا به زبان کوفی بوده و به این قرار است:

 

·         بسم الله الرحمن الرحیم

·         هذا القصر العالی

·         الامیر شمس‌المعالی

·         الامیر ابن الامیر

·         قابوس بن وشمگیر

·         امر ببنائه فی حیاته

·         سنة سبع و تسعین

·         و ثلثمائة قمریة

·         و سنة خمس و سبعین

·         و ثلثمائة شمسیة

ترجمه:

·         به نام خداوند بخشندهٔ مهربان

·         این است کاخ باشکوه

·         امیر شمس معالی

·         امیر پسر امیر

·         کاووس فرزند وُشمگیر

·         فرمان داد به ساخت آن در دوران زندگی‌اش

·         سال سیصد و نود

·         و هفت هجری قمری

·         و سال سیصد و هفتاد

·         و پنج خورشیدی



گنبد قابوس از آثار مهم و برجسته معماری در ایران محسوب میشود. سایت یونسکو از این بنا با عظمت یاد کرده و آن را یک شاهکار در بخش معماری بناهای آجری میداند.

نظرات کاربران

از اینکه ما رو در راستای ارائه خدمات بهتر یاری میکنید سپاسگزاریم
راضی هستم
بد نبود
راضی نیستم