کلیساهای آذربایجان، تبلور تمدن مسیحیت در ایران

کلیساهای آذربایجان، تبلور تمدن مسیحیت در ایران
در سال 2008 بود که مجموعه کلیساهای آذربایجان در سی و دومین نشست یونسکو به ثبت جهانی رسید و توانست سه معیار ثبت ارزشمند i, iii, iv را دریافت کند. این کلیساها از مراکز مهم مسیحیان محسوب میشوند و هر ساله میزبان هزاران مسیحی و گردشگر قرار میگیرند. با شابش همراه باشید تا مروری بر این مجموعه زیبا و تاریخی داشته باشیم.

مجموعه کلیساهای آذربایجان، شامل 3 کلیسای تاریخی و سنتی میشود که شامل: قره کلیسا، زور زور و استفانوس مقدس میباشد. قدیمی ترین این کلیساها قره کلیسا نام دارد که قدمت آن به قرن هفتم میلادی میرسد و نمونه برجسته معماری سنتی ارمنی ها محسوب میشود. مجموعه کلیساهای آذربایجان یک نمونه بارز از تعاملات فرهنگی بین ملل مختلف از جمله بیزانس، ارتدوکس، آشوریان و مسلمانان میباشد.


کلیسای زور زور
زور زور در 12 کیلومتری شمال غرب قره کلیسا واقع شده است. تاریخچه ساخت این کلیسا به سال 1315 میلادی میرسد و توسط اسقف اعظم کلیسای تادئوس به نام زکریا ساخته شده است. در سال 1367 بود که به دلیل آبگیری روستای بارون، این کلیسا به طور کامل به مکانی مرتفع تر در 600 متری محل اصلی منتقل گردید. در انتقال این کلیسا انواع و اقسام نهاد ها و گروه ها مانند وزارت نیرو، سازمان میراث فرهنگی، سازمان برق و آب، متخصصین و معماران ارمنستان و... در مدت 25 روز با رعایت نکات علمی با هم همکاری نمودند.




زور زور از مراکز تعلیمات دینی و ادبی ارمنیان به حساب می آمده که توسط "یرزنگاتسی" اداره میشد. او در سال 1341 میلادی در این کلیسا ساکن بود و به همین سبب او را "زور زورتسی" هم میخواندند. این کلیسا از سنگ های تراشیده در ابعاد مختلف ساخته شده و طراحی آن بسیار ساده میباشد. 


قره کلیسا
قره کلیسا در 20 کیلومتری شمال شرقی چالدران واقع شده است. در تاریخ گفته شده در سال 66 میلادی یکی از حواریون حضرت مسیح ع که برای تبلیغ به ارمنستان سفر کرده بود، به همراه افرادی که به او ایمان آورده بودند به دستور پادشاه وقت ارمنستان دستگیر شدند و پس از شکنجه به شهادت رسیدند. قره کلیسا یا طاطاووس مقدس، در مکان دفن این افراد ساخته شده است. بر اساس تحقیقاتی که ولفرم کلایس معاون مؤسسه باستان‌شناسی آلمان در ایران انجام داده است، قسمت های اطراف قره کلیسا دارای یک دریاچه مصنوعی و چراگاهی برای حیوانات و کارگاه‌های مختلف برای تهیه مواد غذایی بوده است.




ویژگی های قره کلیسا منحصر به فرد است. معماری خارجی این کلیسا به دلیل حجم پردازی مناسب، از کم نظیرترین آثار هنرهای تجسمی محسوب میشود. به دلیل وجود دیوارهای سنگی، این کلیسا شبیه به یک قلعه محافظت شده است. برجهای دیده بانی در چهار جهت کلیسا مکانی برای استقرار نگهبانان بوده است.
طاطاووس مقدس دارای دو حیاط شرقی و غربی و حدود 50 اتاق میباشد 
که به راهبان، پژوهشگران و نگهبانان کلیسا اختصاص داده می شده است. زیرزمین کوچک کلیسا هم شامل فضاهای کوچکی مانند آسیاب، محلی برای عصاره گیری، انبار غذا، آشپزخانه و...میباشد.




این کلیسا به عنوان جامع ترین کلیسای ارمنیان محسوب میشود.هر ساله در این کلیسا(27 تیر) که مصادف با قتل تادئوس مقدس و یاران اوست، مراسمی با حضور ارمنیان داخل و خارج کشور برگزار میشود. به غیر از مراسم فوق، قره کلیسا هر روزه پذیرای مسافران و گردشگران داخلی و خارجی است.


کلیسای استفانوس مقدس
استپانوس شهید اول راه مسیحیت محسوب میشود و کلیساهای زیادی با این نام در دنیا وجود دارند. این کلیسا دومین کلیسای ارمنیان از لحاظ اهمیت محسوب میشود. استفانوس در 3 کیلومتری کرانه جنوبی رود ارس و در قلب کوه ها و در منطقه مرزی جلفا و آذربایجان گرفته است.




این کلیسا در سده نهم میلادی ساخته شد، اما به علت زلزله دچار آسیب های جدی شد و توسط صفویان مورد مرمت و بازسازی قرار گرفت. استفانوس مورد احترام تمام مسیحیان و بلکه تمام ادیان است و هرساله میزبان هزاران نفر از ارمنیان قرار میگیرد. همانند قره کلیسا، این بنا هم دارای دیوارهایی در اطراف میباشد که استپانوس را تبدیل به یک دژ کرده است. در اطراف کلیسا 7 برج نگهبانی قرار داده شده است. درون استپانوس نیز سه قسمت نمازخانه اصلی، برج ناقوس و اجاق دانیال قرار گرفته اند.
نمازخانه اصلی دارای ابعاد 16 در 21 متر است و با تزئیناتی که در ستون ها، دیواره ها و طاق های انجام پذیرفته است، یکی از شاهکارهای هنر حجاری محسوب میشود.
برج ناقوس دارای گنبدی هرمی شکل است که بر روی 8 پایه قرار گرفته است.
طاق های این برج با نقوش زیبایی مثل ستاره، صلیب، فرشته، گل هشت پر و... تزئین شده است. در ضلع جنوبی ناقوس، تصاویر حضرت مریم س و حضرت مسیح ع نقش بسته است. گفته میشود ناقوس این برج برای ترمیم به ایتالیا تحویل داده شده اما برگشت داده نشده است.




اجاق دانیال تالاری با اندازه 6 در 20 متر است و به 3 قسمت تقسیم میشود: اجاق دانیال، تالار اجتماعات و محلی برای غسل تعمید. 
سنگ نبشته های داخل و خارج استپانوس بسیار زیاد هستند و در صورتی که به زبان فارسی ترجمه شوند، معماران و حکاکان این کلیسا مشخص خواهند شد.

نظرات کاربران

نظر سنجی شابش بستن
از اینکه ما رو در راستای ارائه خدمات بهتر یاری میکنید سپاسگزاریم
راضی هستم راضی هستم
بد نبود بد نبود
راضی نیستم راضی نیستم